jump to navigation

Θεσσαλονίκη της σιωπής Ιουνίου 27, 2006

Posted by argos in Thessaloniki.
trackback

old town

Δεν είναι εύκολο να γράψεις για θέματα τόσο λεπτά όσο αυτά που έθιξε χτες στο 9ο Αντιρατσιστικό φεστιβάλ, το ντοκιμαντέρ του Maurice Amaraggi, «Salonique, ville du silence», παρ’ όλα αυτά το προσπαθώ στο thess γιατί κάποτε πρέπει να συζητήσουμε και γι’ αυτά.

Advertisements

Σχόλια

1. mcfly - Ιουνίου 28, 2006

Αυτή η νοσταλγία είναι μεγάλο δηλητήριο.

2. Νίκος Γενημάκης - Ιουνίου 29, 2006

Θωμά, σ’ ευχαριστώ για το κείμενο που έγραψες στο thess.gr. Θα ήθελα να επισημάνω μερικά πράγματα πάνω στο κείμενο μόνο, μιας και την ταινία δεν την έχω δει ακόμα. Το σχόλιο το βάζω εδώ και όχι στο thess.gr, καθώς αντιμετώπισα ένα τεχνικό πρόβλημα εκεί.

Για το αν η Θεσσαλονίκη ήταν «εβραϊκή πόλη»: Ο χαρακτηρισμός «εβραϊκή» ήταν κάτι που στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ίσχυε de facto για την πόλη. Κάποιος Τούρκος περιηγητής εκείνης της περιόδου είχε γράψει μια καταπληκτική ιστορία, κάτι σαν Ψευδοκαλλισθένη, που έλεγε πως ο «Σελάνικ» (το τούρκικο όνομα της Θεσσαλονίκης) ήταν ο γιος του Έλληνα φιλοσόφου που ίδρυσε την πόλη, και πως οι Εβραίοι την είχαν καταλάβει με πόλεμο ενάντια στους Έλληνες! Αν και είναι προφανές πως το παραπάνω είναι μύθος (για όσους διαβάζουν Λιακόπουλο, μπορεί να μην είναι τόσο προφανές, αλλά τι να κάνουμε!..), δίνει το στίγμα της ταυτότητας της πόλης, που καθορίζονταν από την πλειονότητα των κατοίκων και όχι από το καθεστώς που την κυβερνούσε. Αυτό λέει πολλά, και κυρίως πως ο χαρακτηρισμός της πόλης ως «εβραϊκή» δεν είναι απαραίτητα κάτι κτητικό.

Κάτι που δεν είναι πολύ γνωστό είναι πως ο ίδιος ο David Ben-Gurion είχε επισκεφτεί και είχε ζήσει στην οθωμανική Θεσσαλονίκη για να πάρει ιδέες για το πως θα είναι το μελλοντικό κράτος του Ισραήλ. Γιατί διάλεξε την Θεσσαλονίκη και όχι κάποια άλλη «εβραϊκή» πόλη, όπως την Κρακοβία ή τη Βίλνα; Γιατί στην Θεσσαλονίκη δεν υπήρχε απλά ένα γκέτο, αλλά ήταν η μόνη πόλη στην Ευρώπη που είχε εβραϊκή πλειονότητα.

Όσο για το σχόλιο του κ. Μαρκέττου: Αν αποφασίσουμε πια πως μιλάμε για το καθεστώς της Θεσσαλονίκης τότε, η πόλη ούτε τουρκική ήταν, ήταν οθωμανική. Τουρκική έγινε για πολύ λίγο, μετά την κήρυξη της επανάστασης των Νεότουρκων στην πλατεία Ελευθερίας.

Σχετικά με τον Amaraggi και τον Mazower: Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων είχα ρωτήσει τον σκηνοθέτη αν είχε διαβάσει το «Salonica, city of ghosts», και μου απάντησε πως δεν το είχε διαβάσει ακόμη. Από αυτά που γράφεις εσύ και μου μεταφέρουν άλλοι, πιστεύω πως δεν ήταν η έκδοση αυτού του βιβλίου ο λόγος που ο σκηνοθέτης διάλεξε αυτό το θέμα, αλλά τα βιώματα και οι αφηγήσεις της οικογένειάς του. Αυτό πιστεύω πως ήταν το βασικό του κίνητρο, και οι στόχοι του όπως τους δήλωνε, ήταν διαφορετικοί από αυτό που μας έδωσε ο Mazower. Περιμένω να δω την ταινία για να επιβεβαιώσω πως δεν έχει τόσα πολλά κοινά με το βιβλίο, παρά περισσότερο με τον τίτλο του.

Ούτε κι εγώ είμαι ικανοποιημένος από τη στάση της πλειονότητας των Ελλήνων Εβραίων σε όποιο ζήτημα αφορά τη νεώτερή του ιστορία και τη ζωή τους στη σημερινή Ελλάδα. Δεν ξέρω το λόγο για τον οποίο η Ρίκα Μπενβενίστε δεν ήταν παρούσα στην εκδήλωση, πάντως εγώ δεν θα την κατέτασσα σε αυτούς που σιωπούν. Η Μπενβενίστε ήταν αυτή που προλόγισε το βιβλίο του Μπερνάρ Πιερόν «Εβραίοι και Χριστιανοί στη νεώτερη Ελλάδα» για το οποίο τόσος λόγος έγινε και τόσο μελάνι ξοδεύτηκε, πολλές φορές σε λιβέλους εναντίον της ίδιας και του συγγραφέα. Νομίζω πως σε αυτήν τουλάχιστο την περίπτωση έδειξε το θάρρος της γνώμης της.

Τέλος, να πω πως για μένα ο βασικός λόγος για να μαθαίνει κανείς ιστορία είναι για να συμβάλλει με όποιο μέσο διαθέτει στο να μη γίνουν ξανά τα λάθη του παρελθόντος. Οι γενοκτονίες και οι ξενηλασίες του παρελθόντος της Θεσσαλονίκης συνδέονται με τις «τυχαίες εκπυρσοκροτήσεις» όπλων αστυνομικών που αφαιρούν ζωές μεταναστών. Αν κάποιος αγνοεί αυτή τη σύνδεση, ακούσια ή λόγω μιας «στοχοπροσήλωσης», όπως είπες, τότε καλύτερα γι’ αυτόν να αποφύγει εντελώς αυτήν την επώδυνη αναδρομή και να ασχοληθεί με κάτι πιο ευχάριστο…

3. argos - Ιουλίου 9, 2006

Νίκο περίμενα πως και πως το σχόλιό σου αλλά θα έπρεπε να βλέπω και στο moderation των σχολίων που και που :-))
Είμαι σίγουρος ότι δεν σε πειράζει που το έβαλα σαν comment και στο αντίστοιχο post στο thess, μια και νομίζω ότι εκεί ανήκει κανονικά.

4. tafi - Αύγουστος 30, 2007

Πρώτα να σας συγχαρω για τα αξιολογα κειμενα σας. Συνεχίστε!

Σχετικα με το θορυβο γυρω απο την κρυμμενη ιστορια της Θεσσαλονικης: Κοιτάξτε, το τι είδους Ιστορία γράφουμε εξαρτάται από το σχέδιό μας για το μέλλον. Ο Μαζάουερ το αναφέρει και ρητά αυτό. Συνεπώς, το ενδιαφέρον μας εστιάζεται στο αν συμφωνούμε στο ίδιο όραμα με τον συγγραφέα.

Από κει και πέρα, το βιβλιο εχει ορισμενες «εκ του πονηρού» παραλείψεις. Υιοθετεί συχνα μια αβασανιστη οριενταλιστικη οπτικη. Δηλαδη, χωρις να επιδιδεται σε κριτικη των πηγων, αποδεχεται π.χ. ως απεικονιση της πραγματικοτητας το τι εγραφε ενας Ουκρανος καθολικος του 18ου αιωνα εναντιον των Ορθοδοξων κατοικων. Ή, όταν φτάνει στο τέλος του 18ου αιώνα με την περίφημη ανάδειξη των Ελλήνων εμπόρων που αποκτούν πλούτο και μεταφέρουν τις ιδέες του Διαφωτισμού («The conquering Balkan Orthodox Merchant» που εγραφε ο Στογιάνοβιτς) φροντίζει να αμαυρώσει την εικόνα συγχέοντάς τους διαρκώς με τους κουρσάρους του Αιγαίου. Και πολλά ακόμη.
Έκει που με εξοργισε το βιβλιο ειναι στην προσπαθεια να παρουσιασει την καταστροφη των εβραϊκών και οθωμανικών κτιριων ως αποτελεσμα της εθνικιστικης επανεπινοησης της Ιστοριας (αναδειξη βυζαντινου και μονο παρελθοντος, ωστε να συμπληρωνει την αναδειξη του κλασικου και μονο παρελθοντος της Αθηνας). Όπως ξερει καθε νεοελληνας, αλλά δεν ξερει ο ξενος που ευκολα θα δεχτει την παραπλανητικη αποψη Μαζαουερ, η καταστροφη του τοπιου δεν αποτελει προνομιο της Θεσσαλονικης. Ολη η Ελλαδα επιδιδεται μανιασμενα επι δεκαετιες στο ιδιο ακριβως αθλημα. Καταστρεφονται εξισου μνημες ελληνικες, σλαβικες, τουρκικές, οτιδηποτε. Αρα δεν οφειλεται σε καποιο εθνικιστικο προγραμμα, αλλά στην ανεξέλεγκτη επιδιωξη ατομικου κερδους.
Οσο για την περιφημη ασυνεχεια την οποια νιωθουν οι κατοικοι της πολης, την οποια τονιζει ο συγγραφεας για να αποδειξει οτι δεν ανηκει στους Ελληνες: στ’ αληθεια ξερει κανεις κατοικους της Θεσσαλονικης που να αισθανονται ετσι; Θα διακινδινευα να πω οτι σε αντιθεση με την Αθηνα, ολοι αυτοι οι προπολεμικοι και μεταπολεμικοι εσωτερικοι μεταναστες δεθηκαν πολυ με την πολη, την αγάπησαν, τη θεωρησαν πατριδα τους. Ειναι πιο ενδιαφερον να ψαξει καποιος τους λογους αυτης της μυστικης γοητειας, παρα να ισχυριζεται το αντιθετο!

5. Argos - Αύγουστος 30, 2007

@tafi

Όπως πιθανόν να ξέρεις, το blogging, γίνεται πρώτα για να «τα βγάλουμε από μέσα μας» και ύστερα για οτιδήποτε άλλο.

Σ’ ευχαριστώ για το εποικοδομητικό σχόλιο. Σε ότι αφορά, στο κομμάτι της εθνικιστικης επανεπινοησης της Ιστοριας, νομίζω ότι έχεις δίκιο, κατά βάση, αλλά νομίζω ότι τον Μαζάουερ τον βοηθά και η υπόθεση της πυρκαγιάς του 1917, που βοήθησε στην αλλαγή του τοπίου.

6. thess.gr | Το “άλλο” weekend - Οκτώβριος 14, 2008

[…] πληροφορίες εδώ προηγούμενα φεστιβάλ (1, 2, 3, […]


Sorry comments are closed for this entry

Αρέσει σε %d bloggers: